Ecologie Markermeer onder druk

Het Markermeer is een groot kunstmatig meer dat is ontstaan na de aanleg van de Houtribdijk tussen Enkhuizen en Lelystad. Het is een beschermd natuurgebied met een grote natuurwaarde. De ecologie van het meer staat echter onder druk. Het is slecht gesteld met de leefbaarheid: vogels en vissen verdwijnen in rap tempo.

‘De laatste tijd proberen diverse instanties het tij te keren’, zegt Harm van der Geest, aquatisch ecoloog bij het UvA-Instituut voor Biodiversiteit en Ecosysteem Dynamica. ‘Er worden talloze onderzoeken uitgevoerd. De samenhang daartussen ontbreekt echter, waardoor het lastig is de oorzaken van de achteruitgang te achterhalen. De penibele situatie waarin het Markermeer verkeert heeft geleid tot tal van initiatieven die de waterkwaliteit en leefbaarheid moeten verbeteren. Maar omdat we eigenlijk niet goed weten hoe het systeem werkt, is niet duidelijk of deze initiatieven het gewenste resultaat zullen hebben.’

Veilig onderzoek doen met schip

Van der Geest wil het ecologisch onderzoek in het Markeermeer samenhang geven en in een stroomversnelling brengen. Dat kan alleen als zijn team beschikt over een volwaardig onderzoeksschip, waarmee op een veilige manier experimenteel veldonderzoek kan worden verricht. ‘Een goed uitgerust onderzoeksschip stelt ons in staat het hele jaar door op ecologisch relevante locaties in het Markermeer monsters te verzamelen en metingen te verrichten. Nu is het vreemd genoeg eenvoudiger en veiliger om midden op zee onderzoek te doen dan op het Markermeer. Dat moet anders kunnen.’

De boot wordt uitgerust met specialistische meetapparatuur en zal een impuls geven aan nieuwe onderzoeksprojecten en –samenwerkingen op het gebied van de biologie, de hydrologie, en de sedimentologie. ‘Het schip fungeert als vliegwiel in het onderzoek in het Markermeer en het bereiken van meer samenhang daarin’, verwacht Van der Geest. ‘Zo krijgen we beter inzicht in de ecologie van het meer en kunnen we effectiever inzetten op behoud van de leefbaarheid. Ook kan ons onderzoek hier leiden tot een beter begrip en duurzaam beheer van grote kunstmatige meren elders in de wereld. Zo dient de boot ook een hoger doel.’

Jaarfonds 2016

Het onderzoeksschip voor het Markeermeer was een van de doelen van het Jaarfonds 2016.