Lantermans heeft een duidelijk doel voor ogen: Hij wil nierziekten in de toekomst veel realistischer kunnen bestuderen dan nu het geval is. Door mini-nieren – zogeheten nier-organoïden – te maken uit cellen die afkomstig zijn uit de urine van pasgeborenen, ontstaat een innovatief 3D-model dat beter lijkt op echte nierweefsels. Met steun van het Startstipendium wordt een belangrijke stap gezet richting nauwkeuriger medicijnonderzoek en betere vertaling naar de patiëntenzorg.

‘We willen nierziekten bestuderen in een omgeving die zo dicht mogelijk bij de werkelijkheid ligt,’ vertelt de onderzoeker. ‘Dat vergroot de kans dat bevindingen uit het lab ook echt relevant zijn voor patiënten.’

Van farmacie tot kindernefrologie

Lantermans studeerde Farmaceutische Wetenschappen aan de Vrije Universiteit Amsterdam en volgde daarna een master Drug Discovery and Safety, met een focus op target discovery en moleculaire farmacologie. Zijn promotieonderzoek deed hij aan de Universiteit van Amsterdam, waar hij een PhD in moleculaire biologie behaalde.

Tegenwoordig werkt hij bij de afdeling Kindernefrologie van Amsterdam UMC, locatie AMC. ‘Mijn achtergrond in farmacologie en moleculaire biologie komt hier heel mooi samen,’ zegt hij. ‘Ik werk aan fundamentele vragen, maar altijd met het uiteindelijke doel om de zorg voor kinderen met nierziekten te verbeteren.’

Niercellen uit urine als startpunt

Binnen zijn onderzoeksgroep is een bijzondere methode ontwikkeld: het isoleren en kweken van cellen uit de urine van neonaten. Deze cellen lijken sterk op nier-progenitorcellen, voorlopercellen die een belangrijke rol spelen bij de ontwikkeling van de nier.
‘Dat is uniek,’ legt hij uit. ‘De meeste nier-organoïden worden gemaakt uit pluripotente stamcellen, die nog alle kanten op kunnen. Onze cellen zijn al afkomstig uit de nierlijn, waardoor we verwachten dat ze zich consistenter en voorspelbaarder gedragen.’

Met deze cellen wil hij nier-organoïden maken: driedimensionale celstructuren die de opbouw en functies van de nier nabootsen. ‘Het zijn geen echte nieren,’ benadrukt hij, ‘maar ze lijken er voldoende op om ziekteprocessen en medicijneffecten te bestuderen.’

Dankzij Startstipendium: van cellen naar 3D niermodellen

Het Startstipendium maakt deze stap mogelijk. ‘Als beginnend zelfstandig onderzoeker is dit een enorme kans,’ zegt hij. ‘De experimenten die nodig zijn om deze organoïden te maken en te analyseren zijn kostbaar en vallen buiten de scope van lopende projecten.’

Dankzij de financiële steun kan hij nieuwe, risicovolle maar veelbelovende experimenten uitvoeren. ‘Het stipendium geeft me de ruimte om mijn eigen onderzoekslijn verder te ontwikkelen en om innovatieve modellen op te zetten die anders niet haalbaar zouden zijn.’

Betere ziektemodellen, betere zorg

De verwachting is dat deze nier-organoïden minder variatie laten zien tussen experimenten dan bestaande modellen. ‘Minder batch-variatie betekent betrouwbaardere resultaten. Dat is cruciaal voor medicijnonderzoek.’

Daarnaast maken de 3D-modellen het mogelijk om nierziekten te bestuderen in een meer fysiologisch relevante setting. ‘Ziekteprocessen verlopen in een driedimensionale structuur heel anders dan in platte celkweek,’ licht Lantermans toe. ‘Dat levert realistischere inzichten op.’

Uiteindelijk hoopt hij dat dit leidt tot betere medicijnscreening en een betere vertaling van laboratoriumonderzoek naar de kliniek. ‘Als we nierziekten beter kunnen nabootsen, kunnen we ook betere behandelingen ontwikkelen,’ besluit hij. ‘Daarmee kan dit onderzoek op termijn echt verschil maken voor jonge patiënten met nierproblemen.’

Het Startstipendium van het UvA Fonds  

Het UvA Fonds ondersteunt met het Startstipendium veelbelovende jonge, medische wetenschappers. Kandidaten voor het Startstipendium zijn werkzaam bij Amsterdam UMC of Amsterdam UMC Research BV, zijn geaffilieerd met een van de acht onderzoeksinstituten van Amsterdam UMC en zijn niet langer dan 5 jaar geleden gepromoveerd. De volgende aanvraagronde staat gepland voor voorjaar 2026.   

Bijdragen aan het Spinoza Fonds   

Het Spinoza Fonds (dat de steun van het Startstipendium mogelijk maakt) ondersteunt jong wetenschappelijk talent. Iedereen kan een bijdrage leveren aan dit fonds. Voor donaties en meer informatie kunt u terecht op de website of contact opnemen met Juliëtte Nieuwland: j.m.m.nieuwland@uva.nl