Dankers: ‘Die grens is cruciaal: tijdens een gezonde zwangerschap moet het afweersysteem van de moeder de placenta en de foetus accepteren, ondanks hun deels afwijkende genetische materiaal. Bij vrouwen met SLE lijkt dat proces minder goed te werken, wat het risico op onder meer zwangerschapsvergiftiging, vroeggeboorte en groeivertraging verhoogt.

Materiaal- en kweekkosten hoefden ik niet uit de beurs te betalen omdat cellen, kweekvloeistoffen en andere reagentia al beschikbaar waren binnen het lab.’ Het stipendium van € 25.000 kon hierdoor  vrijwel volledig ingezet worden voor een onderzoek analist, die gedurende een jaar voor 0,4 fte meewerkte aan het opzetten en testen van een model.

Wat heeft haar onderzoek opgeleverd?

De belangrijkste opbrengst is een nieuw, driedimensionaal model van de zogeheten moeder-foetusinterface: de plek waar immuuncellen van de moeder en cellen van de placenta elkaar ontmoeten. In plaats van voornamelijk gebruik te maken van placentacellen uit een kankercellijn, onderzocht Dankers of stamcellen van de placenta geschikt zijn. Deze cellen werden op kleine bolletjes gekweekt in een draaiende bioreactor. Zo ontstaat een omgeving die beter lijkt op de buitenste laag van de placenta, die in contact staat met het bloed van de moeder.

Een belangrijke basis

Die aanpak werkte, vertelt Dankers: ‘De resultaten laten zien dat de nieuwe placentacellen inderdaad eigenschappen kunnen ontwikkelen van deze buitenste placentalaag. Onder verschillende kweekomstandigheden ontstonden grote, samengesmolten cellen en werd het zwangerschapshormoon hCGβ geproduceerd. Daarmee is een belangrijke basis gelegd voor een model dat dichter bij de menselijke situatie staat dan eerdere modellen.

Wat we wel zien is een toename van IL-10 producerende T cellen, die weer door een ander type regulerende T cellen geproduceerd kan worden. Dus overall is er mogelijk wel meer immunologische tolerantie, alleen dus waarschijnlijk niet door de klassieke regulerende T cellen.’

In een eerste vergelijking tussen gezonde vrouwen en vrouwen met SLE zagen de onderzoekers bovendien dat immuuncellen van vrouwen met SLE onder sommige omstandigheden minder van de ontstekingsremmende stof IL-10 produceerden wanneer zij in contact kwamen met placentacellen. ‘Dit is nog een voorlopige bevinding, maar ondersteunt het idee dat de placenta bij SLE het afweersysteem mogelijk minder goed kan kalmeren.

Een stevig fundament voor vervolgonderzoek

Voor mij betekent het Startstipendium dus vooral dat ik een stevig fundament kon leggen voor vervolgonderzoek. De volgende stap is om het driedimensionale model verder te verfijnen en immuuncellen van gezonde vrouwen, zwangere vrouwen en vrouwen met SLE rechtstreeks te vergelijken. Door cellen vroeg in de zwangerschap te onderzoeken en die uitkomsten later te koppelen aan het verloop van de zwangerschap, hoop ik beter te begrijpen welke processen tot complicaties leiden.’ Uiteindelijk kan dit bijdragen aan betere voorspelling, preventie en behandeling van zwangerschapscomplicaties bij vrouwen met SLE.